Các giai đoạn phát triển của trẻ theo Montessori

Lý thuyết Montessori về các giai đoạn của sự phát triển
6 giai đoạn nhạy cảm của trẻ theo Maria Montessori là gì?

Maria Montessori quan sát thấy rằng tất cả trẻ em, bất kể nền văn hóa hay ngôn ngữ, đều trải qua các giai đoạn phát triển giống nhau ở cùng độ tuổi. Có thể dễ dàng nhận thấy trẻ em ở khắp mọi nơi tập đi và tập nói, rụng răng sữa,… xấp xỉ tuổi nhau. Các giai đoạn phát triển diễn ra trong tâm trí của trẻ khó nhìn thấy hơn, nhưng không kém phần thực tế và quan trọng. Maria Montessori chia các giai đoạn phát triển của trẻ này thành 3 giai đoạn chính. Bà Montessori gọi giai đoạn đầu tiên của những giai đoạn này là ‘Sự xây dựng của Cá nhân’ hay Giai đoạn Tâm trí Hấp thụ.

Các giai đoạn phát triển của trẻ theo Montessori bao gồm:

 

Giai đoạn đầu tiên: Từ Sinh đến Sáu Tuổi: Xây dựng Cá tính và Tâm trí Hấp thụ

Thời kỳ chuyển hoá: được phân thành:

  • 0-3 tuổi: Trí tuệ thẩm thấu (vô thức)
  • 3-6 tuổi: Trí tuệ thẩm thấu (ý thức)

Từ sơ sinh đến khoảng sáu tuổi, trẻ em có một tâm hồn hấp dẫn. Theo bà Montessori, trong giai đoạn phát triển này, trẻ học một cách dễ dàng, ngâm mình trong lượng thông tin khổng lồ dễ dàng như một miếng bọt biển thấm nước. Bà Montessori giải thích rằng trong giai đoạn này, trẻ em đang ‘xây dựng cá tính của mình.’ Bà chia nhỏ giai đoạn này thành hai giai đoạn phụ: giai đoạn vô thức và giai đoạn có ý thức. Trẻ em dưới ba tuổi tiếp thu thông tin mà không cần nỗ lực có ý thức. Anh ấy (hoặc cô ấy) đang phát triển các khả năng cơ bản của mình thông qua việc bắt chước. Trẻ em trong giai đoạn này sẽ bắt chước mọi thứ mà chúng nhìn thấy

 

“Những ấn tượng không chỉ đi vào tâm trí của một đứa trẻ mà tạo thành nó. ”

Maria Montessori

Sau đó, từ ba đến sáu tuổi, trẻ em chuyển sang giai đoạn phát triển có ý thức hơn. Họ vẫn có đầu óc giống như bọt biển giúp hấp thụ thông tin một cách dễ dàng, nhưng bây giờ họ sẽ tìm kiếm một cách có ý thức những trải nghiệm nhất định. Trẻ em trong giai đoạn này đang mở rộng các khả năng và khả năng mới được phát triển của mình. Họ sẽ thể hiện mong muốn bẩm sinh (và thường là mãnh liệt) để đưa ra lựa chọn cho bản thân và hoàn thành nhiệm vụ một cách độc lập. Maria Montessori gọi đây là giai đoạn ‘giúp tôi tự làm’.

Giai đoạn thứ 2: từ 6 đến 12 tuổi: Thời kỳ Trưởng thành thống nhất. Tiếp thu văn hóa và Kế hoạch vũ trụ

 

Vào khoảng sáu hoặc bảy tuổi, trẻ em thực hiện một bước chuyển đổi rất lớn từ Giai đoạn Tâm trí Hấp thu sang Giai đoạn Tâm trí Lập luận. Trẻ em trong giai đoạn này trở nên định hướng theo nhóm và thích làm việc hợp tác. Câu hỏi “tại sao” thay thế “cái gì” của các giai đoạn trước khi họ trở nên quan tâm đến các câu hỏi đạo đức. Trẻ em ở độ tuổi này bắt đầu sử dụng trí tưởng tượng của mình nhiều hơn và tự hỏi mình sẽ đóng vai trò gì trong kế hoạch lớn hơn của cuộc sống. Maria Montessori gọi đây là Kế hoạch Vũ trụ.

“Đứa trẻ sẽ phát triển một loại triết lý về sự thống nhất của vũ trụ; đây chính là điều để thúc đẩy sự quan tâm của trẻ và giúp ttrẻ có cái nhìn sâu sắc hơn về vị trí và nhiệm vụ của bản thân trên thế giới, đồng thời tạo cơ hội cho sự phát triển năng lượng sáng tạo của trẻ.

Maria Montessori

Giai đoạn thứ 3: từ 12 đến 18 tuổi: Sự phát triển của Nhân cách và Trẻ em Trái đất

 

Thời kì chuyển hoá được chia nhỏ ra thành:

  • 12-15 tuổi: Dậy thì
  • 15-18 tuổi: Vị thành niên

 

Khi trẻ bước vào tuổi vị thành niên, chúng phát triển cái mà Montessori gọi là ‘ý thức xã hội.’ Điều này thể hiện dưới dạng một ý thức tự nhận thức mới và mối quan tâm đến vai trò xã hội của mình trong cuộc sống. Theo chương trình giảng dạy của Montessori dành cho lứa tuổi này – mà bà gọi là ‘Erdkinder’ hay Earth-children – thì đây không phải là thời điểm để trẻ đạt đến độ tuổi cao trong học tập. Thay vào đó, đây là lúc trẻ em đã sẵn sàng về mặt phát triển để mở rộng phạm vi kinh nghiệm của chúng trong một cộng đồng. Nói cách khác, để học các kỹ năng sống độc lập của con người như xây dựng, nấu ăn, may vá và duy trì ngân quỹ. Đây là thời gian để trẻ dành thời gian khám phá bản thân và khám phá khía cạnh sáng tạo hoặc nghệ thuật của mình.

Các thời kỳ nhạy cảm của trẻ theo phương pháp Montessori

 

Ngoài các giai đoạn phát triển của trẻ theo phương pháp Montessori, bà Montessori còn nhận thấy mười một giai đoạn Nhạy cảm xảy ra từ khi trẻ mới sinh cho đến khi trẻ được sáu tuổi: trật tự, chuyển động, các đồ vật nhỏ, sự duyên dáng và lịch sự, sự tinh tế của các giác quan, viết, đọc, ngôn ngữ, các mối quan hệ không gian, âm nhạc và toán học.

 

 Tìm hiểu thêm về các thời kỳ nhạy cảm của trẻ theo phương pháp Montessori và các ví dụ về thời kỳ nhạy cảm của trẻ (Link)